Καθυστέρηση Ομιλίας

Κάθε παιδί εξελίσσεται με διαφορετικό ρυθμό και συνήθως αναπτύσσει δεξιότητες ανάλογα με την ηλικία του. Χρησιμοποιούνται τα «αναπτυξιακά ορόσημα» για να προσδιοριστεί αν ένα παιδί έχει φυσιολογική εξέλιξη ή αναπτυξιακή καθυστέρηση.

Στην ηλικία των 2 ετών, τα παιδιά είναι σε θέση να πουν περίπου 50-100 λέξεις και φράσεις 2-3 λέξεων, όπως «μαμά μου». Μέχρι την ηλικία των 3 ετών, το λεξιλόγιο τους αυξάνεται σε περίπου 1.000 λέξεις και μιλούν με φράσεις 3-4 λέξεων. Αν το παιδί σας δεν έχει επιτύχει αυτά τα ορόσημα, ίσως έχει καθυστέρηση ομιλίας. Αρκετά παιδιά με καθυστέρηση στην ομιλία ξεπερνούν το πρόβλημα σε ηλικία 3 ετών, πολλά όμως συνεχίζουν να παρουσιάζουν καθυστέρηση ομιλίας, η οποία μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στην προσωπική, κοινωνική, ακαδημαϊκή και, αργότερα, στην επαγγελματική τους ζωή.

Η καθυστέρηση ομιλίας μπορεί να οφείλεται σε απώλεια ακοής, νευρολογικές ή αναπτυξιακές διαταραχές. Πολλοί τύποι καθυστέρησης ομιλίας αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά αρκεί να υπάρχει έγκαιρη διάγνωση και κατάλληλη παρέμβαση.

Σημάδια που υποδεικνύουν καθυστέρηση ομιλίας

Υπάρχουν πολλά στοιχεία που μπορείτε να παρατηρήσετε αν ανησυχείτε για την ανάπτυξη της ομιλίας του παιδιού σας. Ενημερώστε το γιατρό του παιδιού αν το παιδί παρουσιάζει κάποιο από τα παρακάτω σημάδια:

  • 2-3 μηνών: Δεν ανταποκρίνεται σε δυνατούς ήχους και δεν χαμογελάει σε ανθρώπους
  • 3-4 μηνών: Δεν βαβίζει ή αρχίζει να βαβίζει, αλλά δεν προσπαθεί να μιμηθεί τους ήχους που εσείς παράγετε
  • 15 μηνών: Δεν δείχνει να γνωρίζει τη χρήση των κοινών αντικειμένων του σπιτιού (τηλέφωνο, κουδούνι, κουτάλι)
  • 18 μηνών: Δεν χρησιμοποιεί απλές λέξεις όπως «μαμά» ή «μπαμπά»
  • 24 μηνών: ∆εν παράγει τουλάχιστον 15 λέξεις ή/και δεν χρησιμοποιεί προτάσεις 2 λέξεων
  • 3 χρονών: Δεν χρησιμοποιεί τουλάχιστον 200 λέξεις, δεν ζητάει πράγματα με το όνομά τους και ο γονέας δυσκολεύεται να καταλάβει τι του λέει το παιδί
  • Οποιαδήποτε ηλικία: δεν μπορεί να πει λέξεις που έχει μάθει προηγουμένως

Τι προκαλεί την καθυστέρηση ομιλίας; Ποια είναι τα αίτιά της;

Κάθε παιδί είναι ξεχωριστό και αναπτύσσεται με το δικό του τρόπο. Το να υπολείπεται ελαφρώς σε σχέση με τα αναπτυξιακά ορόσημα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Ωστόσο, η καθυστέρηση της ομιλίας μπορεί να υποκρύπτει μία σοβαρή διαταραχή.

Μερικές κοινές αιτίες είναι:

  • Απώλεια ακοής
  • Παιδική απραξία λόγου
  • Νοητική υστέρηση
  • Νευρολογικές διαταραχές
  • Διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού
  • Έλλειψη λεκτικής επικοινωνίας και ερεθισμάτων από τους γονείς

Που πρέπει να απευθυνθώ όταν υποψιάζομαι ότι το παιδί μου έχει καθυστέρηση ομιλίας;

Ο παιδίατρος θα σας ρωτήσει για την ανάπτυξη της ομιλίας και τα αναπτυξιακά ορόσημα του παιδιού. Θα εξετάσει το στόμα, τον ουρανίσκο και τη γλώσσα του. Μπορεί, επίσης, να ζητήσει να ελεγχθεί η ακοή του παιδιού. Ακόμα και αν το παιδί φαίνεται να ανταποκρίνεται στον ήχο, μπορεί να υπάρχει απώλεια ακοής. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο παιδίατρος μπορεί να σας παραπέμψει σε άλλους ειδικούς για πιο εμπεριστατωμένη αξιολόγηση όπως:

  • Αναπτυξιολόγο
  • Παιδο-ΩΡΛ με εμπειρία στην ακοολογία
  • Νευρολόγο
  • Λογοθεραπευτή
  • Εργοθεραπευτή

Πώς διενεργείται ο ακοολογικός έλεγχος σε παιδί με καθυστέρηση ομιλίας;

Όταν ένα παιδί παρουσιάζει καθυστέρηση ομιλίας είναι απαραίτητο να γίνει πλήρης ακοολογικός έλεγχος ώστε να προσδιοριστεί με ακρίβεια η ακοή του. Σε παιδιά μη συνεργάσιμα ο ακοολογικός έλεγχος πραγματοποιείται με ενσυνείδητη καταστολή (μέθη) και περιλαμβάνει:

  • Τυμπανομετρία και προσδιορισμό ηχητικών αντανακλαστικών
  • Ωτοακουστικές εκπομπές (OAEs)
  • Ακουστικά προκλητά δυναμικά του εγκεφαλικού στελέχους (ABR)
  • Ακουστικά προκλητά δυναμικά σταθερής κατάστασης (ASSR)

Απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοπιστία της εξέτασης είναι η παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού και η ύπαρξη κατάλληλα διαμορφωμένων χωρών. Στο Ακοολογικό Τμήμα του Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών, οι εξετάσεις αυτές λαμβάνουν χώρα σε περιβάλλον με ειδική ηχομόνωση και θωρακισμένο από ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.