Αποφρακτική Υπνική Άπνοια

Η αποφρακτική άπνοια ύπνου ή υπνική άπνοια είναι διαταραχή της αναπνοής στη διάρκεια του ύπνου. Χαρακτηρίζεται, είτε από παρατεταμένη μερική απόφραξη των ανώτερων αεροφόρων οδών ή διαλείπουσα πλήρη απόφραξη, με αποτέλεσμα τη διακοπή του φυσιολογικού αερισμού και επακόλουθη συνέπεια τη διαταραχή του φυσιολογικού ύπνου. Η πάθηση αυτή είναι συχνή στα παιδιά. Το ροχαλητό, δηλαδή η θορυβώδης αναπνοή χωρίς απόφραξη, καθώς και η αποφρακτική υπνική άπνοια ωθούν συχνά τους γονείς να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για τα παιδιά τους. Η συχνότητα του ροχαλητού στα παιδιά είναι 3-12%, ενώ η αποφρακτική υπνική άπνοια επηρεάζει το 2% των παιδιών.

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν: νυχτερινό ροχαλητό συνοδευόμενο συνήθως από διαλείπουσα παύση της αναπνοής, μυκηθμούς, ή σπάνια σπασμωδική αναπνοή και άστατο ύπνο. Ημερήσια υπνηλία μπορεί να συνυπάρχει αν και είναι πιο συχνή στους ενήλικες.

Πώς διαγιγνώσκεται η αποφρακτική υπνική άπνοια;

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και την κλινική εξέταση, την οπτικοακουστική καταγραφή και την παλμική οξυμετρία. Με τη διάγνωση αποσκοπούμε σε:

  • Εντοπισμό των ασθενών με υψηλό κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών
  • Αποφυγή άσκοπων επεμβάσεων
  • Εύρεση των ασθενών που μπορεί να παρουσιάσουν επιπλοκές μετά από αμυγδαλεκτομή ή/και αδενοτομή

Η αξία της πολυυπνογραφίας (μελέτη της αναπνοής κατά τον ύπνο) στη διάγνωση της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας στην παιδική ηλικία παραμένει αμφιλεγόμενη. Η έλλειψη αξιόπιστων εργαστηρίων ύπνου για παιδιά, το υπερβολικό κόστος και η ασυμφωνία σχετικά με την ερμηνεία των αποτελεσμάτων δεν την καθιστά απαραίτητη εξέταση για τη διάγνωση.

Ποιες είναι οι κυριότερες επιπλοκές της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας;

Εφόσον δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση σοβαρών επιπλοκών:

  • Στασιμότητα βάρους
  • Πνευμονική υπέρταση-διάταση δεξιάς κοιλίας
  • Ψυχοκινητική καθυστέρηση
  • Νευρογνωσιακά προβλήματα (μαθησιακές δυσκολίες, διαταραχές συμπεριφοράς, υπερκινητικότητα και ελαττωμένη προσοχή)

Σε ακραίες καταστάσεις έχουν καταγραφεί παιδιά με οξεία καρδιοαναπνευστική ανεπάρκεια (οξύ πνευμονικό οίδημα), που αν δεν αντιμετωπιστεί ριζικά μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στο θάνατο. Οι επιπλοκές αυτές πλέον δεν παρατηρούνται λόγω της έγκαιρης διάγνωσης και της άμεσης αντιμετώπισης.

Ποια είναι τα κύρια αίτια της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας στα παιδιά;

  • Υπερτροφία αμυγδαλών και αδενοειδών εκβλαστήσεων
  • Παχυσαρκία
  • Κρανιοπροσωπικές δυσοστώσεις
  • Νευρομυϊκές παθήσεις

Ποια είναι η θεραπεία της αποφρακτικής υπνικής άπνοιας;

  • Αμυγδαλεκτομή και αδενοτομή. Αποτελεί τη συνηθέστερη θεραπεία όταν η αιτία είναι η υπερτροφία αμυγδαλών και αδενοειδών εκβλαστήσεων, πάντοτε μαζί, γιατί εξασφαλίζει σε μεγαλύτερο ποσοστό την εξάλειψη του νοσήματος στα παιδιά χωρίς άλλο υποκείμενο νόσημα. Στα παιδιά με παχυσαρκία σαφώς μειώνει τα συμπτώματα, οπότε ούτως ή άλλως αποτελεί την πρώτη θεραπευτική επιλογή.
  • Μάσκα συνεχούς θετικής πίεσης αεραγωγών (CPAP). Σε ασθενείς με αντένδειξη για χειρουργική αντιμετώπιση, μικρή υπερτροφία αμυγδαλών και αδενοειδών εκβλαστήσεων ή μετεγχειρητικά επιμένουσα άπνοια, εφαρμόζεται εναλλακτικά η μάσκα CPAP. Το μειονέκτημα είναι ότι δεν αίρει την αιτία όπως η χειρουργική επέμβαση και η χρήση της θα πρέπει να είναι διαρκής κατά τον ύπνο. Η τεχνική αυτή αφορά την παροχή συνεχούς ροής αέρα διαμέσου ρινικής προσωπίδας, που οδηγεί σε διατήρηση ανοικτών αεροφόρων οδών και αύξηση της λειτουργικής υπολειπόμενης χωρητικότητας των πνευμόνων.
  • Συμπληρωματικά ή εναλλακτικά με τα παραπάνω συνιστάται η διαβίωση του παιδιού σε καθαρό περιβάλλον χωρίς καπνό τσιγάρου ή άλλους ατμοσφαιρικούς ρύπους, απομάκρυνση από αλλεργιογόνα, θεραπεία συνυπάρχουσας ρινίτιδας και στα παχύσαρκα παιδιά απώλεια βάρους χωρίς καθυστέρηση της οριστικής θεραπείας.
  • Ειδικές χειρουργικές τεχνικές για περιπτώσεις που δεν απαντούν στις παραπάνω θεραπείες, όπως σταφυλο-φαρυγγο-υπερωϊο-πλαστική, κρανιοπροσωπική πλαστική, καθώς και σε πολύ σοβαρές καταστάσεις η τραχειοστομία.